Fagamos unha viaxe no tempo ata o ano 1683. Batalla de Kahlenberg. Viena asediada polo exército otomán de Kara Mustafá. O rei de Polonia, Juan III Sobieski , acode en axuda de Viena e, finalmente, o 12 de setembro dese ano, as súas tropas gañan a batalla ás hordas musulmás.
Como é lóxico, Sobieski quere comunicar ao papa Inocencio XI o gran logro que tal vitoria supón para o bando cristián e, a falta de whatsapp e redes sociais, acode ao medio do que se dispoñía naquela época: unha carta.
Talvez, vaia vostede a saber, porque era un gran admirador de Julio César, Sobieski lembra a súa lapidaria frase: “Veni, vidi, vicit” (Vin, vi, vencín), pero, estando a mensaxe dirixida ao papa, prefire modificala para encabezar deste xeito a súa carta: «Venimus, vidimus, Deus vicit». Ou sexa, «Viñemos, vimos, Deus venceu».
A carta está documentada no Museo do Palacio de Wilanów e, miren por onde, nun artigo publicado polo propio museo indícase que a frase do rei polaco non é demasiado orixinal. Sobieski non pode reclamar o copyright.
E é certo. Así nolo conta Luis de Ávila e Zúñiga, nobre que acompañou a Carlos I e V de Alemaña, na súa crónica referida á vitoria lograda por este na batalla de Mühlberg, en 1547:
«Esta vitoria tan grande o Emperador atribuíuna a Deus, como cousa dada pola súa man; e así, dixo aquelas tres palabras de César, trocando a terceira como un príncipe cristián debe facer, recoñecendo o ben que Deus lle fai: «Veni, vedi, Devs vincit». É dicir: «Vin, vi, Deus venceu».
O presidente dos Estados Unidos, Donald Trump, tampouco ten reparos á hora de invocar a Deus como un potente aliado. Pero se en Sobieski e Carlos puidésemos considerar que a súa fórmula ten un alto compoñente de figura ritual e de agradecemento ao poder divino, ao que atribúen directamente o éxito na batalla, o que expresa Trump é algo de natureza ben distinta.
No seu discurso do 20 de xaneiro de 2025, despois do errado atentado de Butler, Trump dixo:
“I was saved by God to make America great again.”
É dicir: «Deus salvoume para facer América grande outra vez.»
Aquí non hai unha invocación a Deus recoñecéndolle a súa intervención directa nas batallas ou tarefas do presidente estadounidense. O que Trump sinala é unha intervención divina para garantir a supervivencia de quen está chamado a unha misión celestial.
Deus, que inmolou ao seu fillo para a salvación da humanidade, involúcrase persoalmente para asegurar que siga con vida aquel, Donald Trump, elixido para “to make America great again”.
O de Carlos e Sobieski podería entenderse como unha fórmula ritual de agradecemento relixioso. Trump, en cambio, invoca unha teoloxía da providencia persoal.
O Ollo da Providencia que aparece nos billetes de dólar xa parece ter destinatario. Talvez de aí a obsesión de Trump porque a súa efixie campe nun novo billete de 250 dólares, aínda que iso signifique pisar a lexislación do seu país.
Atentos á derivada: debera a democracia cambiar un designio do propio Deus?
