«Qu’ils mangent de la brioche», aínda que a frase adoita citarse como «que coman pasteis». Ese era a ocorrencia de María Antonieta cando se lle dixo que os campesiños non tiñan nin un anaco de pan para comer.
«Let them eat ramen», esta frase, «que coman ramen», pronunciábaa o republicano de Texas, Dan Crenshaw, como resposta a un estudante que se queixaba do alto prezo dos burritos.
A primeira anécdota é apócrifa, nunca María Antonieta pronunciou esa frase. A súa orixe está no libro «Confesións» de Jean-Jacques Rousseau, escrito cando ela era aínda unha nena. Rousseau atribúe esa expresión a “unha gran princesa”, sen especificar ningún nome.
A segunda, en cambio, é real e destes días. Todo se iniciou ao espetarlle un estudante universitario ao portavoz de Turning Point USA que «un burrito non debería custar 20 dólares». Esa frase cobrou vida polas redes e abriu unha greta nada cómoda: ata comentaristas de extrema dereita sinalan que os prezos dos alimentos están desbocados, e algúns, como Matt Walsh, piden que se acaben esas «estúpidas guerras no estranxeiro» e centrarse no tema do custo da vida.
E non, non se puido reprimir. Dan Crensahw, congresista republicano, exmilitar e firme devoto do imperialismo ianqui, vestiuse de gran princesa e receitou a súa versión do brioche: «Deixen de queixarse, consíganse un traballo, coman ramen como todos nós na universidade, cun orzamento axustado e catro compañeiros de piso». «Let them eat ramen». Esa sopa instantánea, rápida e barata, co seu exceso de sal, as súas graxas e a súa escaseza de nutrientes.
Crenshaw non estivo só, outros lle secundaron con comentarios desdeñosos e displicentes cara aos mozos actuais, lembrando o sufrimento nobre das xeracións anteriores. Pero, hete aquí o curioso, nese mesmo debate, parte do seu mesmo bando pedían xusto o contrario: acabar coas guerras e atender o interior das neveiras da xente.
Porque ese é o verdadeiro fondo do asunto. Aquí quero levarvos. Receitar austeridade, sufrimento e ramen aos de abaixo soa a burla cando, ao mesmo tempo, multiplícase o gasto militar. Convidar a comer pasteis -ou ramen- para poder mercar mísiles ten o seu punto de crueldade.
Toquemos terra. Non pensemos que isto é un gran show americano cos seus congresistas ataviados ao estilo versallesco. Ese guion xa chegou ao noso país coa firma da Casa Blanca: Trump leva tempo esixindo á OTAN -a España a primeira- elevar o gasto militar ata o 5% do PIB, con ameazas de aranceis e castigos varios para quen ouse non pasar polo aro.
E que suporía facerlle caso? Segundo cálculos esgrimidos polo propio Goberno -hai quen dirá que interesados, pero moi ilustrativos-, pasar do 2% ao 5% de aquí a 2035 esixiría uns 350.000 millóns de euros adicionais. Un diñeiro, engaden, que só podería conseguirse a base de subirlle a cada traballador os impostos nuns 3.000 € anuais; eliminar as prestacións por desemprego, enfermidade e maternidade; reducir nun 40% todas as pensións, ou recortar á metade o investimento estatal en educación
Unha coñecida e vella receita servida na mesa de casa: apertémonos o cinto os de abaixo para que arriba entren máis mísiles. Ramen para as familias, orzamento sen límite para encher o arsenal.
Toca decidir, entón, se de verdade compensa comer pasteis para mercar mísiles.
Ilustración do autor realizada con axuda da IA xenerativa.
