Un gorro azul con ollos e orellas de coello. Un neno de cinco anos. Unha mochila diminuta. E, sobre ela, a man pétrea dun axente do ICE: a policía migratoria convertida, baixo Trump, nunha versión da Gestapo. Unha man que non só detén ao neno: inmobilízao, redúceo a obxecto.

O neno é o fillo de Adrián Conejo Arias. E é o pai quen, en nome de ambos, atrévese a interpoñer recurso ante o Tribunal Federal do distrito oeste de Texas. Recurso co que, en palabras do xuíz, “non buscan máis nada que un mínimo de debido proceso e o respecto ao Estado de dereito”.

O xuíz, Fred Biery, un nome que quizá non lembren os libros de historia, pero deberían, asina unha modélica sentenza que é unha aldrabada. E faino cunha elegancia exquisita: lembrándolle á administración trumpiana que xa en 1776 os colonos denunciaban a Jorge III por abusos que hoxe soan perigosamente familiares.

Aí están, un tras outro, como un espello que ninguén quere mirar:

• “Enviou aquí enxames de funcionarios para hostigar ao noso pobo”.
• “Incitou insurreccións internas entre nós”.
• “Por acuartelar grandes corpos de tropas armadas entre nós”.
• “Mantivo entre nós, en tempos de paz, exércitos permanentes sen o consentimento das nosas lexislaturas”.

Biery non necesita subliñar nada. Só deixa caer, cunha ironía que corta como fino estilete: “«Nós, o pobo», estamos a escoitar ecos daquela historia”.

E, como non, aparece a Cuarta Emenda, esa “molesta incomodidade” que tanto irrita a quen soña cun Estado sen freos nin contrapesos. Esa cláusula que di, cal martelo pilón, que ninguén pode ser rexistrado ou detido sen causa probable. Que o poder ten límites. Que a liberdade non é un adorno.

“O dereito do pobo para estar seguro nas súas persoas, domicilios, documentos e efectos, contra rexistros e detencións irrazonables, non será violado, e non se emitirán ordes senón con causa probable, apoiada por xuramento ou afirmación, e describindo particularmente o lugar que deba ser rexistrado e as persoas ou cousas que haxan de ser incautadas”.

O recurso presentado polos Conejo é “The Great Writ” (“O Gran Recurso”), algo que non debe pasarnos inadvertida. Na tradición xurídica inglesa e estadounidense, o “Habeas Corpus” considérase o recurso máis importante para protexer a liberdade individual, o último dique contra detencións arbitrarias, a ferramenta que obriga ao Estado para xustificar por que encerra a alguén. Esa é a razón pola cal, desde o século XVII, ao “Habeas Corpus” denomínaselle así, “The Great Writ”.

E si: o xuíz ordena a liberación inmediata. Pero o importante non é só o resultado, senón o ton. O texto completo —que convido a ler en www.escoladeferrado.es— é un manifesto xudicial contra a crueldade burocrática do executivo.

Biery escribe, negro sobre branco, o que moitos pensan e poucos se atreven a dicir: “Para algúns entre nós, a pérfida ansia de poder sen límites e a imposición de crueldade na súa procura non coñecen fronteiras e carecen de toda decencia humana. E o Estado de dereito impórtalles un comiño”.

Nunha postdata a modo de lategazo moral, Biery engade a referencia a dous versículos do Novo Testamento: Mateo 19:14 —“Deixade aos nenos vir a min, e non llo impidades”— e Juan 11:35 —“Xesús chorou”—.

Non fai falta ser crente para entender a mensaxe: cando un Estado fai chorar a un neno, algo esencial rompeuse.